Categorieën
Actueel archief bijeenkomsten

De moderne mens van Charles Taylor

De Vereniging Respondeo was van plan de studiedag in het voorjaar 2020 in het teken te zetten van de Moderne Mens. Vanwege de Corona-maatregelen is deze bijeenkomst niet doorgegaan. Hieronder toch de aanzet om dit onderwerp op je in te laten werken.

De moderne mens leeft in fragmenten, hoort nergens bij
(of overal een beetje),
is agnostisch, atheïstisch, of areligieus, maar
is ook post-seculier,
gaat op pelgrimage, of naar de Mattheus-passion

In zijn boek a secular age ziet Taylor onze Westerse, seculiere samenleving toch als voortzetting van de tijd daarvoor. Dat zou je een mooi Rosenstock-inzicht kunnen noemen. Maar Rosenstock trekt het ook breder: wij zijn deel van een onpersoonlijke moderne maatschappelijke machine en voelen daarom geen persoonlijke verantwoordelijkheid. Wij zeggen steeds minder vaak ‘ik’, maar als we een mening hebben doen we mee met een heersende trend. Kan er zo nog een voortgaande heilsgeschiedenis zijn? En wat is dan de rol van de kerk?

We lezen fragmenten van Taylor, Rosenstock-Huessy en Bas Leenman:

  • Charles Taylor, Een Seculiere Tijd, 674-702.
  • Eugen Rosenstock-Huessy, Het Christelijk levensgeheim, 32-43: over voorstad en fabriek.
  • Bas Leenman, Als God Stukloopt, 154-164: het kleine formaat van de moderne mens.

Categorieën
archief bijeenkomsten

Over westerse waarden in radicale tijden

Uitingen van radicalisering brengen morele verlegenheid aan het licht.

zaterdag 21 september 2019 in de Dominicuskerk in Amsterdam: Studiedag door De Girardkring en de vereniging Respondeo.

In onze turbulente tijd lijken veel vanzelfsprekende uitgangspunten van de democratische rechtsorde onder druk te staan. We zien opkomend nationalisme en groeiend verzet tegen migratie en tegen de elite, terwijl de islam een steeds grotere rol inneemt in het publieke domein. Hans Boutellier publiceerde onlangs een herziene versie van zijn boek Het Seculiere Experiment. Hierin analyseert hij de consequenties van de seculiere conditie. Na de ontzuiling ontwikkelde zich een door en door pragmatische samenleving, maar deze lijkt geen antwoord te kunnen bieden op de zorgen van mensen. Hij ziet zowel morele verlegenheid als toenemende radicalisering van verschillende zijden. Boutellier maakt in zijn inleiding de balans op van de seculiere conditie en gaat graag met u in gesprek over perspectieven voor de toekomst.

De bijeenkomst is een initiatief van twee werkgezelschappen, die respectievelijk het werk van René Girard en Rosenstock-Huessy onder de aandacht brengen. René Girard heeft gepubliceerd over het zondebokmechanisme. Rosenstock-Huessy heeft gepubliceerd over de noodzaak om de saamhorigheid van oude stammen te doen herleven maar niet hun onderlinge gewelddadigheid.

Programma:
10.00 Inloop
10.30 Opening en lezing Hans Boutellier
11.45 discussie
12.30 lunch
13.30 Daan Savert geeft een reactie vanuit Girardkring met aansluitend discussie
14.30 pauze
14.45 Jan Kroesen geeft een reactie vanuit Respondeo met aansluitend discussie
15.45 afsluiting, borrel

Categorieën
Actueel Uncategorized

Een zintuig voor de toekomst

Lesstof voor de eerste week van mei voor bovenbouw Havo-VWO

Respondeo biedt gastlessen aan en korting bij meerdere exemplaren van het boek Als Hitler valt ?

Het boekje ‘Als Hitler valt’ gaat over het verzet tegen Hitler in Duitsland zelf. Een groep vooraanstaande mensen, waaronder Helmuth James von Moltke, werkt jarenlang in het geheim aan het plan hoe Duitsland, als Hitler heeft verloren, opnieuw ingericht kan worden, als een vredelievende rechtstaat, partner in een na-oorlogs verenigd Europa. Na de mislukte aanslag op Hitler op 20 juli 1944 worden duizenden mensen opgepakt onder wie een aantal leden van wat de Kreisauer Kreis werd genoemd. Een van hen was Von Moltke. In januari 1945 wordt hij ter dood gebracht. In zijn afscheidsbrief aan zijn zonen schrijft hij:

‘Ik heb mijn hele leven lang, al op school, gestreden tegen een geest van bekrompenheid en macht, van de zelfverheffing, de intolerantie en van de absolute meedogenloze drijverij, die de Duitsers met zich meedragen en die zijn uitdrukking heeft gevonden in de nationaal-socialistische staat. Ik heb me er ook voor ingezet dat deze geest met zijn vreselijke consequenties zoals het buitensporige nationalisme, rassenvervolging, ongeloof en materialisme zou worden overwonnen. Wat dat betreft hebben de nationaalsocialisten, van hun standpunt uit, gelijk dat ze mij ombrengen.’

Helmuth James Von Moltke, afscheidsbrief aan zijn zonen, winter 1944/1945

De groep werd door de voorzitter van het Volksgerechthof vernoemd naar het landgoed van de Von Moltkes in Kreisau, nu Krzyzowa in Polen, waar de voornaamste bijeenkomsten plaats vonden. Enkele overlevenden kregen na 1945 belangrijke overheidsfuncties in de Bondsrepubliek Duitsland, maar het duurde tot het midden van de 80er jaren voordat het belang van deze groep breed erkend werd.

Het Krzyzowa van vandaag is een internationale ontmoetingsplaats waar men zich bezig houdt met het bewerkstelligen van Europese toenadering en begrip. Het hele jaar door is er een uiteenlopend aanbod van workshops/trainingen, bezinningsweken, colleges, conferenties en tentoonstellingen, waaraan mensen – van alle leeftijden – met uiteenlopende sociale, nationale en etnische achtergronden deelnemen. Daarbij wordt gestreefd naar een Europese democratische samenleving met een oriëntering op de universele rechten van de mens, onder andere door de geschiedenis van verzet en de oppositie in de 20e eeuw en tot nu toe te bespreken, als gemeenschappelijke oriëntatie op internationale vrede.

De vereniging Respondeo heeft via haar (oud-)leden een veeljarige band met het vormingswerk in Krzyzowa. Niet alleen omdat Freya, de weduwe van Von Moltke later in de V.S. samenleefde met Eugen Rosenstock-Huessy, maar vooral omdat we eensgezind zijn in de hoop dat er steeds weer mensen opstaan die zich verzetten tegen onrecht en zich inzetten voor een eerlijke wereldwijde samenleving, waarin alle mensen de kans hebben zich te ontwikkelen en een zelfstandig bestaan op te bouwen.

De zin van het geschiedenisonderwijs en van maatschappijleer ligt in de oriëntatie op het verleden, de huidige samenleving en de toekomst, om te ontdekken dat de inspanningen om tot vrede en samenwerking te komen noodzakelijk is en van alle tijden. Laat het jonge mensen inspireren, zodat ze het werk kunnen voortzetten, want het goede komt nooit vanzelf.