Otto Kroesen: Russische revolutie en wereldrevolutie, oftewel: waaruit bestaat eigenlijk wereldrevolutie?

De citaten uit het werk van Rosenstock-Huessy zijn bedoeld om twee vragen voor het voetlicht te brengen:

1. Waarin onderscheidt de eigenlijke wereldrevolutie zich van de Russische revolutie? Immers, de Russische revolutie had de ambitie om de wereldrevolutie te zijn.
2. Waarin bestaat de eigenlijke wereldrevolutie, die nog gaande is en waar wij in staan? Wat is de taak die voor ons ligt?

1. De eigenlijke wereldrevolutie

De eigenlijke wereldrevolutie is wel werkzaam in de Russische revolutie ook, maar de Russische revolutie is slechts een deel van dit gebeuren. Er staan twee wegen open om dit gebeuren te interpreteren.

2. De prijs van de bolsjewistische revolutie.

Stalin prijst met heroïsche woorden de mechanisatie aan. Iedereen gaat erop vooruit. Maar voor deze mechanisering van de arbeid wordt wel een prijs betaald. Het succes van de publieke zaak wordt betaald met onzekerheid op iedere arbeidsplaats afzonderlijk. Dat geldt natuurlijk voor de Russische samenleving, maar het is een wereldwijd fenomeen geworden.

3. Instituties en/of mensen

Het is wel duidelijk dat het nieuwe maatschappelijke systeem van totaalmobilisatie ter wille van de productie alleen maar kan bestaan ten koste van private offers. Dat geeft een nieuwe nadruk op de innerlijke kwaliteit van de mens zelf, die nu een tegenweer moet gaan bieden tegen deze globale voortdurend beweeglijke economie. De instituties beschermen niet, de bredere oriëntatie van de mens zelf moet dat doen. Wat hebben mensen in huis om dat te doen? Europa zou niet moeten kijken naar de orde die Europa heeft voortgebracht, maar naar de mensen die het heeft voortgebracht. (Je zou ook kunnen bepleiten dat er nieuwe instituties ontwikkeld moeten worden. Misschien is dat ook enigszins gaande, maar wereldwijde problemen vragen ook om wereldwijde regulering. Dat is niet eenvoudig en dan: dan is toch de innerlijke kracht van de mensen nodig omdat tot stand te brengen).

4. Strijd is al beter

Van Rosenstock-Huessy is ook het woord, dat een conflict al beter is dan onverschilligheid voor elkaar. Want in dat laatste geval weten we niet omtrent elkaar. In het conflict zoeken we elkaar op en zo is het conflict een fase naar een hogere vrede. Mooi en harmonieus is dat niet, maar toch.

5. De bolsjewisten

We komen nog even terug op de bolsjewisten. Hier komt de revolutie niet voort uit pijnlijke ervaringen en botsingen, maar hier wordt revolutie van tevoren intellectueel bedacht. Alles wat voortijdig bedacht wordt blijft echter zonder werking.

De volgende opmerking onderstreept het eerder gezegde nog. Alles wat bedacht wordt blijft als gedachte alleen onwerkzaam. Op een bepaald moment waren de omstandigheden rijp.

6. De links-radicalen

In het volgende citaat wordt min of meer hetzelfde gezegd als in eerdere citaten. Maar nu in andere termen. Elke revolutie heeft zijn radicalen die de alweer volgende revolutie voorbereiden. Denk aan de Dopersen tijdens de Reformatie in Duitsland of de Levellers in de Engelse revolutie. Zo kun je ook de bolsjewieken beschouwen.

7. Planning en economie

Sinds dat alle staten tussen de twee wereldoorlogen aan economische planning zijn gaan doen en sinds de internationale economische competitie zijn loop neemt, werken we allemaal mee aan een straffe organisatie van de productie. Mobilisatie van heel de samenleving – zo noemt Rosenstock-Huessy dat.

8. Rusland en Amerika

Een vergelijking tussen Rusland en Amerika die nog steeds aanspreekt:

9. Over de wereldoorlogen met zijn studenten

Hieronder zien wij de manier waarop Rosenstock-Huessy de les van de twee wereldoorlogen aan zijn studenten voorhoudt. De inzichten zijn niet anders, maar hij brengt het op hun niveau en in hun denkwijze.

10. Liefde en vruchtbaarheid

Waar Rosenstock-Huessy eerder het erfgoed van de Europese nationale staten noemt als tegenwicht tegen de mechanisatie van de mens, doet hij hier een beroep op de menselijke vruchtbaarheid door de liefde, creativiteit door overgave. Alles wat je kunt plannen is niet uit liefde.

11. De revolutie van de wereldoorlogen

De wereldoorlogen zijn samen een revolutionaire gebeurtenis. Je kunt ze niet opsplitsen. Dat is misschien goed om ook als Nederlanders te beseffen. Verandering kost tijd. Na de Eerste Wereldoorlog heeft de Nederlandse regering nog een vette rekening naar België gestuurd vanwege de opvang van de vluchtelingen uit België in Nederland, zo ongeveer 2 miljoen in getal. Grote delen van België waren verwoest, maar niettemin, een rekening! Zouden we dat nu weer doen?

12. Moeder en dochter

Nog een keer een samenvatting van datgene wat Rosenstock-Huessy ziet als de omslag die door de wereldoorlogen tot stand gebracht is. Het sprakeloze veld van vrije maatschappelijke krachten is de dochter die door de moeder, de kerk, een verleden aangeboden krijgt, waardoor zij alleen de weg naar de toekomst kan vinden.